Zadbaj o swoje serce – nie tylko podczas upałów

Wysoka temperatura jest dla naszego organizmu dodatkowym obciążeniem. Zdrowe osoby zazwyczaj dobrze radzą sobie z tym wyzwaniem, jednak wraz z wiekiem oraz w przypadku chorób układu sercowo-naczyniowego możliwości adaptacyjne organizmu mogą być mniejsze.

Dlatego w czasie upałów warto pamiętać o podstawowych zasadach: odpowiednim nawodnieniu, unikaniu ekstremalnych temperatur i nadmiernego wysiłku, a przede wszystkim o obserwowaniu własnego samopoczucia.

Dbajmy o swoje serce nie tylko wtedy, gdy pojawiają się niepokojące objawy. Regularne kontrole, odpowiednio dobrana aktywność fizyczna, zdrowa dieta i stosowanie się do zaleceń lekarza pomagają utrzymać układ sercowo-naczyniowy w dobrej kondycji przez cały rok.

Lato powinno być czasem odpoczynku i aktywności, ale warto korzystać z niego rozsądnie. Słuchajmy swojego organizmu, dbajmy o nawodnienie i nie lekceważmy sygnałów, które nam wysyła. Nasze serce pracuje dla nas każdego dnia- warto mu w tym pomagać.

Jak wysokie temperatury wpływają na nasze serce?

Lato zwykle kojarzy się nam z wyjazdami do ciepłych krajów, odpoczynkiem i opalaniem. Czy jednak długie przebywanie na słońcu i w wysokich temperaturach jest dla nas bezpieczne? Warto zwrócić uwagę na to, jak w takich warunkach reaguje nasz organizm, a przede wszystkim układ sercowo-naczyniowy, którego najważniejszym elementem jest serce.

Dla zdrowych osób przebywanie na zewnątrz podczas wysokich temperatur zazwyczaj nie stanowi poważnego zagrożenia. Inaczej sytuacja wygląda jednak w przypadku osób starszych oraz pacjentów z chorobami układu krążenia. W ich przypadku organizm może mieć większe trudności z przystosowaniem się do wysokiej temperatury, dlatego podczas upałów należy zachować szczególną ostrożność.

Co dzieje się z sercem podczas upałów?

Nasz organizm nieustannie stara się utrzymać względnie stałą temperaturę wewnętrzną. Wiele osób kojarzy ją z wartością 36,6°C, choć prawidłowa temperatura ciała może naturalnie różnić się w zależności od osoby, pory dnia czy miejsca pomiaru.

Podczas upałów organizm uruchamia mechanizmy, które mają zapobiec nadmiernemu wzrostowi temperatury. Jednym z nich jest rozszerzenie naczyń krwionośnych skóry. Dzięki temu przez skórę może przepływać większa ilość krwi, co ułatwia oddawanie ciepła do otoczenia.

Drugim, dobrze znanym i nie zawsze lubianym mechanizmem jest zwiększone wydzielanie potu. Jego parowanie z powierzchni skóry pozwala na skuteczne odprowadzanie ciepła i ochładzanie organizmu.

Oba te mechanizmy wymagają jednak intensywniejszej pracy układu krążenia. Serce musi zwiększyć swoją pracę, aby zapewnić odpowiedni przepływ krwi przez rozszerzone naczynia skóry. Jednym ze sposobów jest przyspieszenie jego czynności.

Dlaczego upał może być szczególnie niebezpieczny dla osób starszych?

Jak wspomnieliśmy, podczas upałów serce musi pracować intensywniej, aby pomóc organizmowi utrzymać prawidłową temperaturę. Czy jednak dla każdego jest to równie łatwe? Niestety nie.

Wraz z wiekiem zmniejsza się fizjologiczna rezerwa układu sercowo-naczyniowego. Serce i naczynia krwionośne nadal potrafią skutecznie reagować na zmiany temperatury, jednak możliwości kompensacyjne organizmu stają się mniejsze.

Badania pokazują, że osoby starsze podczas ekspozycji na wysoką temperaturę muszą wykorzystywać większą część swojej rezerwy sercowo-naczyniowej. W praktyce oznacza to, że ich serce pracuje bliżej swoich maksymalnych możliwości.

W jednym z najnowszych badań, w którym zdrowych młodych i starszych dorosłych poddano trzygodzinnej ekspozycji na bardzo wysoką temperaturę, u osób starszych zaobserwowano większe zwiększenie częstości pracy serca oraz spadek skurczowego ciśnienia tętniczego. Jednocześnie osoby starsze w większym stopniu wykorzystywały mechanizmy zwiększające kurczliwość lewej komory serca, aby utrzymać jego prawidłową pracę.

Co istotne, badanie dotyczyło osób zdrowych. Oznacza to, że u pacjentów z istniejącymi chorobami układu krążenia obciążenie organizmu związane z wysoką temperaturą może być jeszcze większe.

A co z osobami, które cierpią na niewydolność serca lub chorobę wieńcową?

Szczególną ostrożność podczas upałów powinny zachować osoby z niewydolnością serca.

Wysoka temperatura zwiększa zapotrzebowanie organizmu na przepływ krwi przez skórę, natomiast nasilone pocenie może prowadzić do odwodnienia i zmniejszenia objętości krwi krążącej. W efekcie serce musi sprostać większemu zapotrzebowaniu organizmu, jednocześnie pracując w mniej korzystnych warunkach.

Dane epidemiologiczne wskazują, że osoby z niewydolnością serca należą do grup szczególnie narażonych na powikłania podczas fal upałów. Wysokie temperatury mogą również zwiększać ryzyko związane z chorobą niedokrwienną serca oraz udarem mózgu.

Podobnie wygląda sytuacja w przypadku choroby wieńcowej. Podczas stresu cieplnego zwiększa się zapotrzebowanie organizmu na przepływ krwi, a serce musi pracować intensywniej. U osób, u których tętnice wieńcowe są zwężone w wyniku miażdżycy, możliwość zwiększenia przepływu krwi przez mięsień sercowy może być jednak ograniczona.

Nowsze dane wskazują, że u starszych osób z chorobą wieńcową podczas stresu cieplnego może dojść do przekroczenia ich rezerwy przepływu wieńcowego. W badaniach eksperymentalnych obserwowano również zjawisko niedokrwienia mięśnia sercowego.

Nie oznacza to oczywiście, że osoby z chorobą wieńcową powinny całkowicie rezygnować z aktywności fizycznej czy unikać lata. Warto jednak dostosować intensywność wysiłku do swoich możliwości, unikać ekstremalnych temperatur i pamiętać o odpowiednim nawodnieniu.

Na co zwrócić uwagę i jak zadbać o siebie podczas upałów?

Jednym z problemów, które mogą pojawić się podczas upałów, jest spadek ciśnienia tętniczego. Rozszerzenie naczyń krwionośnych skóry może prowadzić do obniżenia ciśnienia, szczególnie jeśli jednocześnie dochodzi do odwodnienia.

Warto zwrócić uwagę na objawy, które często bagatelizujemy, takie jak:

• zawroty głowy,
• osłabienie,
• uczucie zmęczenia,
• mroczki przed oczami,
• zaburzenia koncentracji,
• uczucie kołatania serca.

Podczas największych upałów warto przede wszystkim szukać chłodniejszych, zacienionych miejsc, regularnie uzupełniać płyny i zrezygnować z bardzo intensywnego wysiłku fizycznego.

Najważniejsze jest jednak słuchanie swojego organizmu i niebagatelizowanie niepokojących objawów. Ból lub ucisk w klatce piersiowej, nasilona duszność, omdlenie czy utrzymujące się kołatanie serca nie powinny być przypisywane wyłącznie wysokiej temperaturze. Po doświadczeniu takich objawów najlepiej skonsultować się ze specjalistą.

Jeżeli chorujemy na serce, mamy nadciśnienie tętnicze, niewydolność serca lub chorobę wieńcową, warto podczas wizyty u kardiologa zapytać, jak bezpiecznie funkcjonować podczas upałów oraz czy stosowane leczenie wymaga szczególnej uwagi w okresie wysokich temperatur.